همایش کاربردهای انسان¬شناسی در ایران امروز - انجمن جامعه شناسی ایران

همایش "کاربردهای انسانشناسی در ایران امروز" به همت دانشجویان انجمن علمی علوم اجتماعی 9 اردیبهشت در دانشکده علوم اجتماعی برگزار شد.چکیده مطالب ارائه شده در این همایش از وبلاگ آقای هاشمی مقدم به رویت خوانندگان میرسد:

این همایش از ساعت 9 صبح با خواندن آیاتی از قرآن آغاز شد و سپس دکتر جانعلیزاده، مدیر گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران سخنان کوتاهی درباره وضعیت این رشته در دانشگاه مازندران بیان کرد. از جمله اینکه در تلاشند تا گرایش مردمشناسی را به رشته مستقل تبدیل کرده و همچنین مقطع دکترای جامعهشناسی مسائل اجتماعی ایران را نیز بنیان بنهند. سپس سخنرانیها به ترتیب آغاز شد که از هر کدام، تنها چکیده بسیار کوتاهی از مطالب را قرار میدهم:
دکتر نعمتالله فاضلی:کاربردی کردن انسانشناسی، به مثابه یک آسیب برای این رشته در ایران.
دکتر فاضلی به عنوان شخصی که تاکنون کتابها و مقالات بسیاری در حوزه آموزش دانشگاهی و نیز وضعیت رشته های علوم انسانی (به ویژه انسان شناسی) در ایران نوشته و سخنرانی های متعدییی در این باره کرده، معتقد بود که کاربردی کردن انسانشناسی در ایران مایه آسیب جدی به این رشته میشود. چرا که کاربردی کردن یک علم، نیاز به پیشینه نظری قوی و پشتوانه تاریخی آن علم دارد که انسانشناسی در ایران از چنین امکاناتی برخوردار نیست. ضمن اینکه مفهوم «کاربردی کردن» برداشتهای متفاوتی را در پی دارد و از همان هفتاد سال پیش که این رشته بنیان نهاده شد، دولتها و حکومتها تلاش داشتند با دادههای حاصل از این علم، چگونگی کنترل و اعمال قدرت بر اقوام را بیاموزند و هیچگاه امکان ارائه یک پژوهش انسانشناختی، فارغ از دغدغههای سیاسی و اتهامات واهی امکان نداشت.
جبار رحمانی: چالشها و کاربردهای انسانشناسی دین در جامعه دینی.
رحمانی که متخصص انسانشناسی دین و اعتقادات دینی است و جزو معدود انسانشناسان ایرانی است که در این حوزه، بیشترین فعالیتها را داشته، در بخشی از سخنان خود معتقد بود اعتقادات دینی مردم ایران در سالهای اخیر به شدت مورد تعرض نخبگان دینی و سیاسی قرار گرفته است. و این چیزی است که مردم آنرا بر نمیتابند. برای نمونه، عزاداران ماه محرم را نمیتوان از خواندن نوحههایی به سبک پاپ منع کرد. یکی از وظایف کسانی که در حوزه انسانشناسی دین در ایران فعالیت میکنند این است که ضمن پرهیز از مقدس کردن مردم، مدافع آنها در برابر تصمیمات ناگهانی نخبگان در حوزه اعتقادات دینی باشند.
دکتر محمد فاضلی: آسیبهای آموزش انسانشناسی در ایران.
فاضلی در این سخنرانی، به مواردی همچون نبود مدرسین انسانشناسی که دانشآموخته همین دانش باشند؛ بیتجربه بودن استادان در انجام پژوهشهای میدانی؛ عدم ارزشیابی درست در زمینه تدریس استادان؛ ناتوانی استادان و بالتبع، دانشجویان در نگارش (به عنوان اصلیترین خروجی یک عالم علوم اجتماعی)؛ نبود امکانات انجام پژوهش میدانی برای دانشجویان؛ و... اشاره کرد. نکته جالب توجه در سخنرانی ایشان، اشارات و ارجاعات مکرر ایشان به خودشان، به عنوان یک نمونه از موارد بالا بود. در حالی که من (نگارنده این سطور) به عنوان کسی که بیشترین افتخار همکاری را در پژوهشها با دکتر فاضلی داشتهام، به خوبی میدانم که نقش ایشان در پیشبرد انسانشناسی در ایران، علیرغم آنکه دانشآموخته این حوزه نیستند، بسیار بیشتر از خیلی به اصطلاح دانشآموختگان انسانشناسی در ایران است.
دکتر ناصر فکوهی: کاربردهای انسانشناسی و هویتهای جدید شهری در ایران.
دکتر فکوهی به عنوان آخرین سخنران، ابتدا ضمن تایید سخنان دکتر محمد فاضلی، درباره برخی از آنها به ایراد توضیحاتی پرداخت. یکی از چالشبرانگیزترین مباحث ایشان، بحث وبلاگنویسی به عنوان آفتی برای توانایی نوشتن و نیز آگاهی عمومی بود. به گونهای که ایشان معتقدند 90% وبلاگها در ایران، «مزخرف» مینویسند. سپس به بخش اصلی سخنان خود پرداخت.
تا دو-سه روز آینده، سخنان دکتر فکوهی با همکاری دانشجویان مردمشناسی دانشگاه مازندران بطور کامل روی سایت انسانشناسی و فرهنگ قرار خواهد گرفت.
در جلسه پرسش و پاسخ، برخی انتقادات به ایشان به حملهشان به وبلاگنویسی باز میگشت. همچنین مسیر پرسش و پاسخها، با توجه به نزدیکی انتخابات و التهاب افکار عمومی، به این سو کشیده شد که دکتر فکوهی تلاش میکرد وارد اینگونه مباحث نشود. ضمن آنکه همان محدود سخنانش نیز باعث شد تا برخی دانشجویان ایشان را به عنوان «ایدئولوگ» دولت مورد اعتراض قرار دهند که دکتر فکوهی ضمن برشمردن انتقادات رسمیای که طی این چند سال به دولت وارد کرده است، خود را از این اتهام مبری دانست.