|
نویسنده مدیریت سایت
|
|
۰۶ اسفند ۱۳۸۷ |
به گزارش خبرنگار مهر،نشست "علم و فناوری بومی یا بومی سازی علم و فناوری" از سوی گروه جامعه شناسی علم و معرفت انجمن جامعه شناسی ایران با سخنرانی دکتر نادر رازقی از دانشگاه مازندران و اسماعیل خلیلی از پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم برگزار شد.
به گزارش خبرنگار مهر، نشست "علم و فناوری بومی یا بومیسازی علم و فناوری؟" از سوی گروه جامعهشناسی علم و معرفت انجمن جامعهِشناسی ایران با سخنرانی دکتر نادر رازقی از دانشگاه مازندران واسماعیل خلیلی از پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم عصر روز چهارشنبه برگزار شد. دکتر رازقی با اشاره مطالعات انجام خود در باره بحث بومی سازی علم در ایران گفت: بر اساس مطالعات بنده در ارتباط با بحث بومی شدن علم به طور عام، چند نکته قابل بررسی است. نکته اول اینکه بومی شدن علم تحت تأثیر این مسأله هست که بدانیم چه تعریفی از علم داریم. ابتدا باید میان علم به معنای science و علم به معنای شناخت(knowledge) تفکیک قایل شد. نکته دوم این است که رویکردمان را نسبت به پدیده بومی شدن علم مشخص سازیم. مشخص کنیم که رویکرد ما پوزیتیویستی است یا تاریخی یا انتقادی یا تفسیرگرایانه.او در ادامه توضیح نکات استخراجی گفت: نکته سوم که نکته مهمی نیز است، مشخص کردن نوع تقسیم بندی ما از علم است. آیا اعتقاد داریم علوم انسانی همانند علوم طبیعی است یا متفاوت است؟ نکته چهارم این است که در مطالعات مشخص سازیم ما چه هنجارهایی برای علم در نظر میگیریم که بر اساس آن بومی بودن یا نبودن را معین کنیم. نکته پنجم و آخر این است که به تطبیق تئوریها در همه زمینهها بپردازیم یعنی نظریهها و پارادایمها را با شرایط عینی جامعه تطبیق دهیم. این عمل به معنای عملیاتی کردن علم است.استاد جامعه شناسی دانشگاه مازندران در ادامه گفت: با توجه به پنج نکته مذکور، سه تفکیک را میتوان انجام داد. اول اینکه ببینیم غربیها در این مورد چه گفتهاند. باید در نظر داشت که در غرب، علم بومی به معنای science آن نداریم. بلکه آنچه بومی است علم به معنای شناخت و معرفت است. غرب حدود 30 یا 40 سالی میشود که به دانشهای بومی توجه داشته است. این توجه از سال 1990 به بعد اهمیت فزایندهای پیدا کرده است. در سال 2001، انجمن بینالمللی تاریخ و فلسفه علم توجه به دانش بومی تحت عناوین مطرح از جمله local knowledge و folk knowledge کرده است. در این سال انجمن یادآور شده که نیازمند دانشهای بومی هستیم و خواسته که دانشمندان حوزه science با دانشمندان حوزه سنتی و بومی ارتباط داشته باشند و به دانشمندان science توصیه کرده که از دانش بومی بهرهمند شوند. مسئول انجمن جامعهشناسی دفتر مازندران در ادامه گفت: در کنفرانسی که یونسکو به میزبانی بوداپست مجارستان در سالهای گذشته برگزار کرده توصیه شده که باید نظامهای دانش بومی و سنتی به فهم و درک بهتر جهان منجر شود و حکومتها باید به توسعه دانش بومی کمک کنند. البته انتقاداتی به رویکرد توسعه و گسترش دانش بومی حتی در غرب وجود دارد. برخی معتقدند توجه به دانش بومی سبب افزایش علوم دروغین میشود و بازار ادعاهای ضد علمی هم افزایش مییابد.این استاد دانشگاه گفت: سؤال مهم این است که آیا می توان در جامعه شناسی از دانش بومی استفاده کرد؟ نظر بنده در پاسخ به این سؤال مثبت است.وی در ادامه تصریح کرد: کشورهای در حال توسعه خصوصا جنوب شرق آسیا در بحث علم بومی معتقدند علم بومی به معنای science نداریم. آنها میگویند علوم انسانی بومی داریم و نمیشود science را بومی کرد ولی میتوان علومی چون روان شناسی و جامعه شناسی را بومی کرد.او با بیان اینکه در بحث علم بومی در کشورهای در حال توسعه پنج نکته قابل دریافت است، گفت: این کشورها به طور کلی پنج استدلال را در ارتباط با علم بومی مطرح میکنند. نکته اول این است که معتقدند سنتهای تحقیقی غرب و ارزشهای فرهنگی که غرب بر آن استوار است با جامعه غیر غربی منطبق نیست. نکته دوم بحث" مربوط بودن" است. یعنی اینکه علوم انسانی در غرب با این علوم در شرق متفاوت است. نکته سوم بحث سیاستگذاری در علوم انسانی است. از آنجایی که نیازهای ما با غرب فرق میکند سیاستگذاری نیز باید با این نیازها باشد. نکته چهارم، اعتبار و منزلت محققان و دانشمندان است و نکته آخر مسأله هویت سیاسی دانشمندان است. چرا که هویت سیاسی عالم غربی با عالم شرقی فرق میکند. در واقع این کشورها به دنبال هویت بخشی به علم از دیدگاه خودشان هستند.وی گفت: در خصوص بومی سازی علم در ایران دیدگاههای گوناگونی مطرح است. یک دیدگاه تأکید بر عناصر فرهنگی و مردم شناسانه از بومی شدن علم در ایران دارد. یک دیدگاه نگاه ملیگرایانه(البته نه به معنای سیاسی) به آن دارد. دیدگاه دیگر، دیدگاه سیاستگذاران علمی و سیاسی است. در دیدگاه سیاستگذاران علمی، تأکید بر استقلال علمی است و در دیدگاه سیاستگذاران علمی توجه به ایجاد علوم انسانی جدید و رهایی از فهم ترجمهای علوم است. او افزود: دیدگاه دیگر، دیدگاه فلسفی و نظری است که معتقد است باید علوم انسانی از علوم طبیعی جدا شود و باید علوم انسانی بومی داشته باشیم. دیدگاه تاریخی، بستر تاریخی علم در ایران با غرب را یکسان نمیداند که این دیدگاه، دیدگاهی جامعه شناختی نیز است.وی در پایان تأکید کرد: با بررسی دیدگاههای گوناگون درباره بومی سازی علم در ایران در مییابیم که اولا نگاه عامگرایانه به بومی شدن علم در ایران شده است و در ثانی تفکیکی معنا دار میان علوم طبیعی و علوم انسانی قایل نشده است و سراغی از دانشهای بومی در ایران گرفته نشدهاست. |
یادداشت
صفحه 1 از 0 ( 0 یادداشت )
فقط کاربران عضو می توانند یادداشت ارسال کنند.